"Ochrona różnorodności biologicznej starych odmian drzew owocowych przez społeczności lokalne"

Program 6-letni realizowany od lutego 2001 roku.

Drzewa owocowe dawnych odmian, bardzo dobrze dostosowane do polskich warunków klimatycznych i posiadające wiele cennych cech użytkowych (odporność na choroby, walory smakowe, mrozoodporność), giną z naszych sadów, a wraz z nimi traci się ich pulę genową, która mogłaby służyć w przyszłości pracom nad nowymi odmianami oraz możliwość korzystania z owoców o charakterystycznych cechach smakowych. Zanikają również charakterystyczne cechy krajobrazów terenów wiejskich, w których stare, wysokopienne sady i aleje drzew owocowych były istotnym elementem i przyczyniały się do jego urozmaicenia i rozwoju.

Do chwili obecnej w Polsce stare odmiany roślin uprawnych były gromadzone w narodowych kolekcjach finansowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, których działalność jest koordynowana przez Centrum Roślinnych Zasobów Genowych IHAR. Narodowe kolekcje przechowują ograniczoną liczbę egzemplarzy poszczególnych odmian, maja zadania głównie badawcze i hodowlane.

Projekt: "Ochrona różnorodności biologicznej starych odmian drzew owocowych przez społeczności lokalne" ma na celu rozszerzanie obecnie prowadzonych działań na rzecz ochrony różnorodności biologicznej i uzupełnienie istniejącej luki poprzez włączanie społeczeństwa w działalność na rzecz ochrony zasobów genowych roślin użytkowych i bezpośredni udział jego członków w pracach na rzecz ich zachowania.

Główne cele projektu:

  1. Zachowanie i rozpowszechnianie starych, rodzimych, wysokopiennych odmian drzew owocowych.
  2. Włączanie społeczeństwa w działalność na rzecz ochrony zasobów genowych roślin użytkowych.
  3. Promocja regionu, pielęgnowanie i podtrzymywanie tradycji związanych z uprawą drzew.
  4. Wysadzenie 40 tys. drzew przy polach rolników indywidualnych w Powiecie Człuchowskim.
  5. Zatrudnienie bezrobotnych osób z popegeerowskich wsi przy realizacji projektu.
  6. Szkolenia kilkunastu osób - zdobycie zawodu Sadownika ze specjalizacją szczepienia.
  7. Zaangażowanie w projekcie młodzieży z powiatu Człuchów (szeroko pojęta edukacja ekologiczna).
  8. Stworzenie efektywnej strategii i innowacyjnego rozwiązania w formie przykładu modelowego działania.

W ramach projektu zakupiono profesjonalny sprzęt sadowniczy, wydano folder oraz zinwentaryzowano oraz objęto ochroną wiele sadów z okolicznych terenów Powiatu Człuchowskiego, w związku z podpisaną przez Polskę Konwencją o Różnorodności Biologicznej, gdzie duży nacisk został położony na zachowanie cennych genotypów w rejonach ich występowania (in situ).

W czasie realizacji tego programu założono trzy szkółki i pięć sadów starych, rodzimych, wysokopiennych i mrozoodpornych odmian drzew owocowych. Stworzona została również unikalna kolekcja, która stanowi swoisty bank genów. W naszej kolekcji znajduje się już kilkadziesiąt odmian jabłoni, gruszy, śliwy, wiśni oraz czereśni.

W związku z realizacją tego programu EKO "Szkoła Życia" zajmuje się rozpowszechnianiem starych odmian oraz zakładaniem sadów.

Stare odmiany są odporne na różne choroby i inne zagrożenia (np. mróz) tylko te można uprawiać bez stosowania herbicydów. To właśnie z tych drzew uzyskamy owoce zdrowe, nienasycone chemią. Owoce niektórych odmian mają właściwości lecznicze.

W ramach projektu przeprowadzono szkolenia sadownicze dwa cykle szkoleń sadowniczych dla 30 osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Jeden cykl zakończył się w 2002 roku, a drugi trwa. Specjalistyczne szkolenia organizowane przez "Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły" i UNDP GEF/SGP - prowadzone przy udziale Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin z Radzikowa - zdobycie zawodu Sadownika ze specjalizacją szczepienia (okulizacji). Szkolenia kończą się uzyskaniem certyfikatu ONZ UNDP z zakresu sadownictwa.

W tym roku Ośrodek rozpoczął cykl szkoleń sadowniczych w województwie Œwiętokrzyskim w Fundacji "Domy Wspólnoty Chleb Życia" Siostry Małgorzaty Chmielewskiej. Szkolenia trwały będą do przyszłego roku. Połączone będą z zajęciami praktycznymi (wysadzanie podkładki, zakładanie sadu, cięcie drzew, okulizacja, itp.). W szkoleniach bierze udział ok. 30 osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Szkolenie zakończy się uzyskaniem certyfikatu oraz zdobyciem umiejętności, które pozwolą na znalezieniu pracy (sadownik okulizant to bardzo poszukiwany zawód - nie tylko w Polsce).

W ramach kontynuacji programu realizowany jest od kwietnia b.r. projekt: "Wprowadzenie tradycyjnych metod suszenia i przetwórstwa owoców starych, rodzimych i wysokopiennych odmian drzew owocowych w EKO "Szkole Życia" w Wandzinie" (współfinansowany przez UNDP GEF/SGP), który polega na budowie suszarni i przetwórni owoców starych odmian drzew owocowych. Na bazie suszarni i przetwórni owoców oraz sadów i szkółek drzew owocowych w przyszłym roku założona będzie spółdzielnia socjalna, która zajmować się będzie reintegracją zawodową i społeczną kilkunastu osób zagrożonych wykluczeniem społecznym (bezrobotni, bezdomni, uzależnieni, zakażeni HIV, itd.).

Programy ten jest współfinansowany przez Program Małych Dotacji Globalnego Funduszu ONZ (GEF/SGP UNDP).

KONTAKT

Wandzin, skrytka pocztowa 7

77 - 300 Człuchów

tel. (059) 832 34 13

fax. (059) 849 11 42

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Nr konta: 29 1240 3796 1111 0000 3074 2712

Bank Pekao S.A. I Oddział w Człuchowie